Op evenementen wordt er -natuurlijk- gekookt op een kampvuur, waarbij we graag authentieke recepten uitproberen. Deze recepten hoeven niet moeilijk te zijn, zeker niet als je bedenkt dat de meeste ingredienten van nu ook toen gebruikt werden, of dat er voldoende alternatieven te vinden zijn. Met de opkomst van de interesse in "vergeten groenten" wordt de keuze natuurlijk flink uitgebreid. In Nederland waren er verschillende kookboekjes verschenen, zoals "De Volmaakte Hollandsche Keuken-Meid", dat meerdere keren in de 18e eeuw is herdrukt, of "De Ervarene en Verstandighe Hollandsche Huyshoudster" (2e druk 1795). Dergelijke boekjes zijn een bron van veel recepten.     rechts: Franse soldaten die in het veld hun maaltijd bereiden in een 'gamelle'; ets van Beyer, 1813

Voor soldaten was het eten een stuk eenvoudiger en de ingredienten beperkter, maar over het algemeen konden de manschappen hun standaard rantsoen van vlees, brood, bonen, rijst en meel, aangevuld met azijn, zout en jenever, toch goed aanvullen met wat ze her en der wisten te bemachtigen. Men at twee keer per dag, te weten om 10:00 uur en om 16:00 uur. 's Ochtends was dat vaak een stevige soep, 's middags een soort stoofpot, waarin alle ingredienten werden gekookt. Aangezien de soldaten binnen hun escouade beurtelings moesten koken was je wel afhankelijk van de kookkunst van je maten. En de korporaal mocht altijd als eerste opscheppen...

Op deze pagina vindt u een aantal historische recepten, die we thuis of op evenementen hebben geprobeerd.

 

Kip Marengo

Het klassieke gerecht dat Napoleon na elke veldslag zou hebben gegeten sinds zijn overwinning bij Marengo (14 juni 1800). Napoleon at nooit voor een veldslag. Bij Marengo dreigden de Oostenrijkers hem te verslaan, tot plots generaal Desaix met 5.000 man en 8 kanonnen verscheen. Napoleon had inmiddels flinke honger gekregen en wilde een warme maaltijd. Helaas was zijn proviandwagen vanwege de gevechten achtergebleven; bovendien  was er geen keukengerei voorhanden, dus moest er snel wat geïmproviseerd worden. Na enig zoeken vond men dan een kip, wat eieren, tomaten, knoflook, uien, olijfolie, wat kruiden en een steelpan. Een adjudant bleek een begenadigd visser en had een voorraadje rivierkreeftjes.

Het originele recept:

Snijd een kip in stukken en braad de stukken in wat olijfolie. Maak een saus van tomaten, ui en knoflook. Voeg aan de saus de kruiden toe, een scheut cognac en rivierkreeftjes. Laat het geheel even stoven. Serveer het met een stuk brood en een paar gebakken eieren.

Naar men zegt had de kok een sabel gebruikt om de kip in stukken te snijden, en was de cognac afkomstig uit een flacon van Napoleon zelf. Napoleon was erg ingenomen met dit gerecht. En nadat de Oostenrijkers alsnog verslagen waren besloot Napoleon dat dit gerecht geluk bracht. Hij liet het na elke overwinning bereiden; daarbij lette hij er op dat het gerecht niet werd aangepast. Als het anders was bereid weigerde hij het te eten. Tegenwoordig zijn er wel meerdere variaties bekend, zoals onderstaande.

Benodigdheden (voor 10 personen):

15 à 20 kippendijen

1 à 1,5 ltr. halfdroge witte wijn

5 grof gehakte tomaten (zonder schil en kern)

150 gr tomatenpuree

3 fijn gedrukte teentjes knoflook

5 grote uien (fijn gesneden)

500 gr in vieren gesneden  champignons

10 rivierkreeftjes

0,5 ltr kippenbouillon

Bereidingswijze:

Braad de  kippendijen rondom bruin en gaar neem uit de pan. Doe de bouillon en witte wijn bij het braadvocht  en kook tot de helft in. Voeg de tomaten, tomatenpuree, knoflook, champignons, en fijn gesneden ui erbij en laat dit ongeveer 15 minuten stoven. Doe de rivierkreeftjes erbij en laat dit nog een keer ongeveer 15 minuten stoven. Leg hierop de kippendijen en laat deze warm worden. Serveer dit met rijst of pasta en worteltjes.

 

Witte bonen met Peterseliesaus Het verhaal gaat dat Napoleon dit gerecht kreeg voorgeschoteld toen hij de stad Delft kort bezocht. Hij vond het schijnbaar niet lekker want hij heeft het niet opgegeten; later zou hij op de markt maar een broodje hebben gekocht. Maar volgens een ander verhaal kreeg de keizer en zijn vrouw een lunch met pasteitjes aangeboden. Het recept daarvoor staat elders op deze pagina. Benodigheden:
500 gram witte bonen
Bosje verse peterselie
4 eetlepels olijfolie
4 eetlepels kruidenazijn
Zout en peper
Bereidingswijze:
Kook de witte bonen in ruim water; giet ze af en laat ze afkoelen. Meng de olijfolie, kruidenazijn en peterselie tot een saus en breng dit op smaak met zout en peper. Serveer de koude bonen met de saus.
“Bouilli” "Bouilli" is de Franse benaming voor de stoofpot die soldaten dagelijks aten als middagmaal. Het koken van vlees achtte men gezonder dan braden of bakken. Aan het vlees werden de groenten toegevoegd; alles werd samen gekookt tot een soort ragout. Om het in te dikken werd droog brood gebruikt, wat hiervoor speciaal werd gebakken, het zogenaamde "Pain de Soupe".   Benodigdheden (voor 10 personen): 2 kilo runderlappen, varkenslappen en/of kip 2 kilo diverse groenten (afhankelijk van het seizoen) Water Zout en gemalen peper Oud, droog brood (“Pain de Soupe”)   Bereidingswijze: Snijd het vlees in grove dobbelstenen. Snijd de groenten in kleine stukjes. Doe het vlees in een pan met een ruime hoeveelheid water; zorg dat het vlees net onder water staat. Breng het snel aan de kook, en schep al het schuim dat bovenkomt uit het water. Zet de pan op een lager vuur (maak het kampvuur wat kleiner) en voeg de groenten toe. Laat dit  geheel enige tijd stoven: 2 uur voor rundvlees, 1 uur voor varkensvlees of een half uur voor kip. Voeg tegen het einde het oude brood toe om het geheel in te dikken. Voeg zout en peper toe naar smaak.    Runderstoofpot Veel van deze stoofpotten worden bereid met bouillon. Tegenwoordig gebruiken we voor het gemak buillontabletten. Helemaal onauthentiek is dit niet: een Frans officier verhaalt in zijn brieven dat hij de Russische Veldtocht heeft overleefd dankzij de pakketjes gedroogde bouillon die hij van zijn familie toegestuurd had gekregen. Benodigdheden (voor 4 personen): 600 gram doorregen runderlappen 50 gram boter 2 teentjes knoflook 4 stengels bleekselderij 2 winterpenen 1 vleesbouillontablet Zout, gemalen peper 2 tl chilipoeder 1 fles bokbier 3 plakjes ontbijtkoek   Bereidingswijze: Snijd de runderlappen in grove stukken en bestrooi met zout, peper en chilipoeder. Pel de knoflook en snijd deze in kleine plakjes. Schil de bleekselderij met een dunschiller; snijd ze in stukken van ongeveer 2 centimeter en maak schoon. Snijd ook de winterpenen in plakjes. Verhit de boter in een braadpan en braad het rundvlees rondom bruin. Schep de knoflook, bleekselderij en winterpeen erbij en bak dit alles zachtjes 3 minuten mee. Verkruimel boven het mengsel het bouillontablet. Schenk voorzichtig langs de pan het bier en 2 dl warm water erbij. Breng het geheel aan de kook en laat in 2 ½ à 3 uur gaar stoven. Snijd tot slot de ontbijtkoek in blokjes en voeg deze toe. Laat nog even stoven totdat het geheel mooi gebonden is. Breng op smaak met zout en peper en serveer het met brood.   Gents Stoofvlees Benodigdheden (voor 4 personen): 600 gram doorregen runderlappen 1 el bloem 50 gram boter 2 el zonnebloemolie 3 uien ½ liter bokbier Zout en gemalen peper 3 kruidnagels 2 laurierblaadjes ½ el bruine basterdsuiker 1 el (wijn)azijn 1 snee bruinbrood 1 el grove mosterd   Bereidingswijze: Snijd het vlees in dobbelstenen en bestrooi het met bloem, zout en peper. Snipper de uien.  Verhit de boter en de olie en bak hierin het vlees bruin. Voeg de uien toe en roerbak het geheel nog 3 minuten. Verwarm het bier en voeg het bij het rundvlees. Voeg kruidnagels, suiker en azijn toe en laat het met de deksel op de pan ongeveer 1 ½ uur stoven. Bestrijk het brood met mosterd en snijd het in kleine blokjes. Schep dit door het vlees en laat nogmaals zachtjes 1 uur stoven.  Verwijder tot slot de laurierblaadjes en kruidnagels. Serveren met rode kool en brood.   Brabantse Mengpot Benodigdheden (voor 10 personen): 2,5 kg Savoije kool 3,5 kg aardappelen 200 gr gort 7 uien 1,5 ltr water 3 bouillon blokjes (rundvlees) 100 gr margarine 5 winterpenen   Bereidingswijze: Laat de gewassen gort eerst 24 uur weken in water. Laat de gort de volgende dag 20 minuten voorkoken in het weekwater, aangevuld met water tot ongeveer 1,5 liter. Snijd de kool fijn; gebruik ook de dikke nerven. Schil de aardappelen en snijd ze in blokjes of partjes. Snipper de uiten en fruit ze in de margarine lichtbruin.  Voeg de kool, aardappelen en bouillonblokjes toe en kook alles gaar; giet indien nodig nog wat water bij. Voor het opdienen uien en geraspte peen toevoegen en de massa goed door elkaar roeren.

 

Pastei

Pasteien zijn in heel Europa bekend. Een gerecht wordt gebakken en geserveerd in een korst brooddeeg. De vulling kan van alles zijn, van gehakt en spek tot een hele ham of allerlei gevogelte. Ook allelei groenten en vruchten kunnen worden toegevoegd. Een makkelijke variant is om het brooddeeg te vervangen door kant-en-klaar croissantdeeg uit blik. Voor degenen die zelf aan de slag willen, hier een eenvoudig recept voor het brooddeeg.

Benodigdheden voor het brooddeeg:

600 gram bloem

1 pakje roomboter

Warm water

1 ei

Zout

Bereidingswijze:

Snij de roomboter in kleine stukjes en doe dit bij de bloem. Voeg het ei en het zout toe en kneed dit door elkaar; doe er telkens scheutjes warm water bij als het deeg te droog wordt. Strooi bloem over je werkblad en rol daar het het grootste deel van het deeg op uit tot een grote plak; bedek hiermee de bodem en wanden van een ingevette ovenschaal. De rest van het deeg rol je uit tot een grote plak waarmee je het gerecht bedekt.    Zoals gezegd kun je de pastei met alle mogelijke ingredienten vullen; hier volgen twee recepten voor een vulling. Het eerste is een vrij eenvoudige variant met wat modernere ingrediënten, het tweede is een variant op een vulling uit "De Volmaakte Hollandsche Keuken-Meid", waarvoor eigenlijk verschillende soorten gevogelte nodig zijn.

Benodigdheden voor een vulling van gehakt, spek, wortelen en aardappelen :

400 gram gehakt

200 gram spekreepjes

2 tomaten

2 uien

1 teen knoflook

200 gram wortelen

300 gram aardappelen

1 groene paprika

Bouillon

Allesbinder of maizena

Boter

Bereidingswijze:

Bak het gehakt en de spekreepjes in de boter. Snijd de uien, knoflook, tomaten, paprika en wortelen in kleine stukken en voeg toe. Bak alles goed door. Schil de aardappelen en snij in kleine blokjes; voeg deze toe en schenk vervolgens zoveel bouillon in de pan dat alles net bedekt is. Breng het aan de kook en laat geruime tijd zachtjes koken tot de aardappelblokjes gaar zijn. Voeg allesbinder of maizena toe om het geheel in te dikken.

Benodigdheden voor een vulling van verschillende soorten vlees en champignons :

500 gram kipfilet

300 gram gehakt

4 saucijzen

500 gram diverse soorten champignons

Boter

Zout, peper en nootmuskaat

Water

Allesbinder of maizena

Bereidingswijze:

Snijd de kipfilet in kleine stukken. Maak balletjes van het gehakt. Snijd de saucijzen in groeve stukken. Bak al het vlees in boter. Snijd de chapignons in kleine stukken en voeg toe aan het vlees. Voeg, als alles goed is doorbakken, wat boter, de zout, peper en nootmuskaat toe naar smaak. Voeg vervolgens water toe en breng aan de kook. Bind het geheel met wat allesbinder of maizena.

Verdere bereidingswijze van de pastei:

Schep de vulling in de ovenschaal. Leg de tweede plak deeg er bovenop; maak de randen wat vochtig en plak ze vast. Snijd eventueel overtollig deeg van de deksel af en vorm hier bloemblaadjes van, die je even bevochtigd en op de deegdeksel legt. Maak een gat in het midden, zodat stoom kan ontsnappen. Laat dit ongeveer een uur in de oven staan, of in ieder geval tot het deeg goed bruin is.     Venezoen Benodigdheden: Een stuk vlees naar keuze Zout en peper Bloem Eieren Boter   Bereidingswijze: Ontdoe het vlees van mogelijke botten, vel of zenuwen. Bestrooi het rijkelijk met zout en peper. Sla het vlees mals (gebruik een vleeshamer, anders een deegroller o.i.d.). Maak van de bloem, de eieren en de boter een stevig deeg (zie ook het recept voor de pastei). Rol dit uit tot een dikke plak, leg het vlees hierin en vouw het dicht. Laat de venezoen in een oven in enkele uren gaar bakken. Giet er na afloop eventueel gesmolten boter over. Kan warm of koud als voorgerecht gegeten worden.   "De Volmaakte Hollandsche Keuken-Meid" was een populair kookboekje uit het begin van de 18e eeuw dat vele malen werd herdrukt; dit is het titelblad van een uitgave van 1767. Het recept voor Venezoen is hieruit afkomstig.

Aardappelsoep

Je kunt van elk ingrediënt soep maken, zo ook van aardappelen. Aardappelen werden in Nederland pas laat in de 19e eeuw volksvoedsel. In 1727 werd het in Friesland voor het eerst als voedel erkend.  Lange tijd werd het alleen als veevoer verbouwd, of kregen zeelieden en soldaten het te eten.  

Benodigdheden (voor 10 personen):

4,5 ltr runderbouillon

500 gr spekreepjes

2 kg aardappels (afkokers) geschild en in stukken gesneden

3 eetlepels olie

2 à 3 flinke uien gesnipperd

5teentjes knoflook ragfijn gehakt

5 eetlepels fijngesneden bieslook (1 potje)

5 eetlepels kervelblaadjes OF 2 zakjes gedroogde kervel

2,5 dl kookroom

1 dl melk

Bereidingswijze:

Laat de aardappelen in circa 20 minuten gaar koken in de bouillon. Met een stamper de aardappels zo fijn mogelijk maken. Verhit in een andere pan de olie bak hierin het spek uit, voeg de ui toe en laat op een klein vuur de ui 10 minuten fruiten. Schep er daarna de knoflook door laat de knoflook een paar minuten meefruiten.Voeg dit alles met de kookroom en de melk bij de bouillon met fijn gestampte aardappels. Breng alles onder voortdurend roeren aan de kook en laat de soep ongeveer 10 minuten zachtjes koken. Eventueel op smaak brengen met peper en zout. Roer vlak voor het opdienen de tuinkruiden erdoor.

Gehakt met Kersensaus 

Benodigdheden (voor 10 personen):

1,5 kg gehakt half om half

0,5 pak paneermeel

3 eieren

Peper, zout en nootmuskaat

Margarine

2,5 potje morellen op sap

Maïzena of aardappelmeel

Bereidingswijze:

Maak het gehakt aan op de gewone manier. Vorm hiervan twee langwerpige “broodjes”. Braadt dit gaar en bruin in ongeveer 25 à 30 minuten. Doe de morellen zonder sap bij de braadjus. Laat ze even doorbraden. Neem het gehakt uit de pan en maak de jus af met het sap van de morellen; binden met het aangemengde aardappelmeel of maïzena. Het gare gehakt hierin even laten doorstoven. Voor gebruik in plakken snijden, eventueel overgieten met de morellensaus. Serveren met rijst, wortels en doperwten.    ‘Commiezenbrood’ (Pain de Munition) Het was de bedoeling dat een soldaat 2 broden, 2 pakken scheepsbeschuiten en 1 pond meel kreeg. Een brood was het rantsoen voor 2 dagen; na 4 dagen diende hij zijn scheepsbeschuiten aan te spreken. Als die na een week op waren bleef het meel over waar hij eenvoudige pannenkoeken of pap van kon maken. Echter, vanwege het gewicht aten de soldaten vaak het meel het eerst op; de broden, die vaak ook aan een touw aan het ransel werden gehangen, werden oud, smerig, werden nat in de regen of werden verloren, zodat de meesten de laatste dagen voor de nieuwe voorraden kwamen honger moesten lijden.  Het Franse ‘Pain de Munition’ bestond voor 3/4e deel ‘witte’ bloem en 1/4e deel roggebloem. Aangezien het meel destijds van een andere kwaliteit was dan wat we tegenwoordig gewend zijn, gebruiken we in dit recept dus een mengeling van witte- en volkorenbloem. NB: sommige bakkers probeerden extra winst te maken door zand of zaagsel in het meel te vermengen.  Benodigdheden voor 1 brood (rantsoen voor 2 dagen): 600 gr volkerenbloem 240 gr witte bloem 280 gr roggebloem 620 ml water 4 gr zout   Bereidingswijze: Vermeng de volkorenbloem, witte bloem en roggebloem goed met elkaar. Voor het maken van zuurdesem, neem 410 gr van het meel en meng dit met 200 ml water. Kneed het tenminste 10 minuten goed door elkaar. Laat het mengsel in een afgedekte schaal bij een temperatuur van liefst 27 °C staan tot het in volume verdubbeld is. Dit kan meerdere uren, tot zelfs een dag duren. Eventueel kun je van te voren 350 gr zuurdesem halen bij de betere bakker; dit vermeng je met 200 gram meel en 50 ml water, en laat je ongeveer 4 uur staan. Let wel: je hebt dan voor het recept dan minder meel en water nodig. Doe het zout in het overige water; voeg dit met de rest van het meel toe aan het zuurdesem en kneed het goed door elkaar tot je een luchtig geheel krijgt. Maak er een rond brood van. Laat dit weer een half uur staan bij ongeveer 27 °C. Bak het brood in een voorverwarmde oven op 200 °C in ongeveer 50 minuten tot het een mooie goudbruine korst heeft. In het gunstigste geval heeft het ronde brood een doorsnee van 27 cm en is het 8 cm hoog, wat het formaat was dat perfect in het broodvak van het Franse ransel (model 1791) paste.

Scheepsbeschuit

Ook bekend als scheepskaak of hardbrood. Omdat brood tijdens een campagne of op een schip niet kon worden bewaard werd er scheepsbeschuit meegenomen. Elke soldaat ontving twee pakketjes met deze harde koeken, die eerst geweekt moesten worden in een vloeistof (water, soep, koffie) om ze eetbaar te maken. In de Verenigde Staten waren deze koeken beter bekend onder de naam “Hardtack”, of onder de veelzeggende bijnaam “Sheet Iron Crackers”. Het was volgens soldaten in de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) “ongeschikt als voedsel voor elk wezen dat zichzelf menselijk acht”. Het bedrijf dat deze hardtack maakte bestaat nog steeds en heeft in de meer dan 50.000 re-enactors van de Amerikaanse Burgeroorlog die in de Verenigde Staten actief zijn weer een nieuwe groep afnemers gevonden van hun product.

Benodigdheden:

1 deel water

2 delen bloem

(eventueel) snufje zout

Bereidingswijze:

Maak van de ingrediënten een mooi deeg; het zout is een luxe toevoeging. Rol het uit tot een dikte van ongeveer 1 centimeter, en snij het in vierkanten van ongeveer 7,5 X 7,5 tot 10 x 10 centimeter. Prik met een vork een aantal rijen gaatjes in elke koek.  Bak de koeken enkele keren in de oven: 15 minuten op 175 graden, 30 minuten op 120 graden en 30 minuten op 90 graden. Bak het de volgende dag nogmaals 45 minuten op 100 graden. Het resultaat is een harde, uitgedroogde koek die jaren meegaat.

Gooise Pannekoeken (Eierpannekoeken)

Met de broden, de scheepsbeschuiten en de bloem moest elke soldaat het een kleine 3 weken kunnen uithouden, Van bloem, water en eventueel een beetje zout kun je al een pannenkoekenbeslag maken, maar met melk en eieren is het natuurlijk lekkerder. 

Benodigdheden (voor 10 – 12 pannenkoeken):

200 gram bloem

4 eieren

4 ½ dl zoete melk

Boter of olie

Bereidingswijze:

Roer de melk, eieren en bloem door elkaar tot een mooi beslag; let op dat het niet te dik is. Bak in een koekenpan zeer dunne pannenkoeken. Serveer met jam of compote.

 

Rijstepap of Rijstebrij

Rijst was al een paar eeuwen bekend in Europa. Het werd geimporteerd vanuit Azië. Aan rijst werd toegekend dat het dysenterie kon voorkomen, en daarom kreeg elke soldaat een rantsoen rijst. Het werd niet gekookt zoals wij het kennen, maar vaak met melk tot pap verwerkt.

Benodigdheden (voor 4 - 6 personen}:

100 gram rijst (voor rijstebrij gebruik je 150 gram rijst)

1 liter melk

Voor de smaak eventueel kaneel, (basterd)suiker en/of vanille toevoegen. Bereidingswijze:

Doe de melk en de rijst in een pan en breng aan de kook. Voeg eventueel vanille toe. Laat het geheel zo'n 50 minuten doorkoken; blijf regelmatig roeren. Serveer de pap warm of koud, met wat kaneel en suiker.

Gekonfijte Appels

Gekonfijte appels werden vaak op de markt en op kermissen verkocht. Tegenwoordig kent men ze in Frankrijk nog als “Pommes d’Amour” en zijn ze favoriet bij volksfeesten en kerstmarkten.

Benodigdheden (voor 6 stuks}:

6 kleine, rode, friszure appels (Cox, Goudreinet)

6 stevige houten satéprikkers

500 gr suiker

1 el citroensap

6 el water

Eventueel wat rode-bietennat en kokos. Bereidingswijze:

Was de appels goed en droog ze af. Verwijder het steeltje en prik een satéstokje in elke appel. Vermeng de suiker met de citroensap en het water en laat het al roerend op een laag vuur langzaam oplossen. Giet een beetje van het mengsel in een andere pan en laat het karameliseren tot een goudbruine siroop; voeg het daarna weer bij de rest van het suikermengsel en laat het geheel inkoken tot een dikvloeibare massa. Eventueel bietennat als kleurstof toevoegen.  Dompel de appels één voor één in de karamelmassa; draai ze rond tot de appels gelijkmatig zijn bedenkt met de siroop. Dompel de appels direct in koud water om de karamel snel af te laten koelen zodat ze stolt. Let op: als de karamel niet meteen stolt bij de eerste appel, laat dan de massa meer indikken. Zorg ervoor dat het niet te dik wordt.  Laat de appels vervolgens drogen op een ingevet bord. Voor appels met kokos, de appels na het dompelen in de suikerstroop door geroosterde, geraspte kokos wentelen.

Chocoladedrank

Chocolade werd door de Spanjaarden naar Europa gebracht. In de 16e en 17e eeuw werd het nog veelal bereid op de manier waarop de Maya's en Azteken het eeuwenlang hadden gemaakt, met chilipeper, piment en vanille. De drank was vet, pittig en bitter; men beschouwde het als een drank die men "moest leren waarderen", zoals men tegenwoordig ook van olijven zegt. De Europeanen gebruikten kaneel in plaats van chilipeper, en voegden suiker toe om de bitterheid van de drank weg te nemen. Het werd lang als medicijn verkocht vanwege het verkwikkende effect (cacaobonen bevatten namelijk cafeine). 

Aan het einde van de 18e eeuw werd chocolade betaalbaar, zodat het niet alleen meer was voorbehouden aan de rijken en de adel. Johannes en Cornelis Blooker begonnen in 1813 met hun chocoladefabriek. Coenraad Johannes van Houten ontwikkelde in 1828 een procedé waarbij cacaoboter en vet werden verwijderd en de chocolade makkelijker met melk kon worden gemengd. 

Benodigdheden:

Pure, bittere chocolade (tenminste 70 % cacao)

Suiker

Vanille

Kaneel en eventueel andere kruiden naar keuze

Water

Bereidingswijze:

Smelt de chocolade 'au bain marie' in een pan met dikke bodem; voeg zoveel water toe als nodig is om een stevige drank te maken. Voeg naar smaak de vanille, kaneel, kruiden en suiker toe.

Zeeuwse 'Sukelademelk'

Sir Hans Sloane (1660-1753) maakte kennis met chocolade op Jamaica. Hij vond de drank absoluut niet lekker; hij ontwikkelde daarom een recept waarbij de chocolade met melk werd gemengd, en zo ontstond chocolademelk. Hij nam het recept met zich mee naar terug naar Groot-Brittannië, waar het werd verkocht als medicijn. In de loop van de 19e eeuw werd chocolademelk zeer populair.

' Sukelademelk' (Chocolademelk) werd gemaakt van in Vlissingen gemaakte chocolade, een bittere variant die in de vorm van een koekje werd gemaakt. 

Benodigdheden:

100 gram pure, extra bittere chocolade

4 el bruine basterdsuiker

1 liter melk

Bereidingswijze:

Breek de chocolade in stukken en doe dit in een pannetje met 1 eetlepel water en de basterdsuiker. Laat de chocolade 'au bain marie' smelten en roer zacht door. Voeg af en toe water toe om een dik vloeibaar papje te maken. Breng de melk aan de kook; voeg wat van de melk toe aan het chocolademengsel en roer goed door. Roer vervolgens het chocolademengsel door de melk en laat zachtjes 10 minuten doorkoken. Serveer de 'Sukelademelk' warm.

Clareit

Clareit is een gekruide drank op basis van wijn. Er zijn verschillende recepten van dit recept bekend, de vroegste stamt ui 1514. Het was een populaire drank voor de gegoede burger in de 16e en 17e eeuw.  Hieronder volgt een non-alcoholische variant, gemaakt met druivensap (met dank aan "Tijdloods"):

Benodigdheden:

1 liter druivensap

10 gram kaneel (poeder, of geraspt van een kaneelstokje)

1 tl foelie

1 tl kardemom

1 tl kruidnagels

1 tl geraspte nootmuskaat

1 el vers geraspte gember

1 el eetlepel honing

Snufje zwarte peper

Bereidingswijze:

Verwarm de druivensap in een pan; let op dat de druivensap niet kookt! Maal en stamp de kaneel, foelie, kardemom en kruidnagels in een vijzel en doe dit in een schaal. Voeg de gember, nootmuskaat en peper toe. Giet er een beetje warme druivensap bij en maak er een papje van. Giet dit bij het warme druivensap en voeg de honing toe. Laat alles goed warm worden; zorg ervoor dat de Clareit niet kookt! Laat de Clareit afkoelen en giet het over in een schone, lege fles. Laat dit een week staan. Giet het daarna door een theezeefje om de meeste kruiden er uit te filteren. NB: Er zal nog enig residu achterblijven, zorg er dus voor dat bij het uitschenken het laatste beetje in de fles blijft en niet in je glas komt.

Limoenade

Overal ter wereld wordt het al eeuwenlang gemaakt en verkocht; in de Verenigde Staten maken kinderen limonade die ze verkopen in hun 'Lemonade Stand' langs de kant van de straat. Het recept is zeer eenvoudig te maken. In het originele recept wordt gesproken van "brootsuiker", oftewel suiker van een suikerkegel, de vorm waarin suiker in de 18e eeuw werd verkocht. Tegenwoordig zijn dergelijke kegels of 'suikerbroden' nog wel eens bij een Marokkaanse winkel te vinden. Van een dergelijke kegel werd de gewenste hoeveelheid afgeschraapt of met een suikertang afgeknipt.

Benodigdheden:

½ liter versgeperste citroensap

1 pond suiker

Bereidingswijze:

Pers zoveel citroenen uit totdat je ongeveer een halve liter citroensap hebt. Zeef goed alle pitten en het vruchtvlees er uit. Doe het citroensap en de suiker bij elkaar. Verwarm dit au bain marie totdat de suiker is gesmolten. Neem het mengsel uit de pan water en laat afkoelen. Bewaar de limoenade in een fles.  Gebruik: voeg aan een glas koud water naar smaak 1 of 2 lepels limoenade toe.

Keer hier terug naar de startpagina: