De meeste evenementen die wij bezoeken kennen een bivak, een tentenkamp waar de soldaten en kampvolgers werken, eten en slapen. Een dergelijk kamp was een plek waar het leger werd verzameld om zich voor te bereiden op een komende campagne. De officieren en manschappen werden maanden in tenten ondergebracht; in de loop van de tijd bouwden de soldaten het bivak uit door paden, heggetjes, aarden wallen, hutten en boomgaarden aan te leggen. Ook trok een dergelijk legerkamp veel handelaren aan, die zich in de buurt vestigden; het dorp Austerlitz is op deze manier ontstaan. In het dorp waren winkels, kroegen, gokpaleizen, theaters en danszalen gevestigd, waar wekelijks duizenden bezoekers op af kwamen.

 

Horace Vernet, "Legerkamp bij Rijen", 1831. Hoewel een schilderij uit de tijd van de Belgische Opstand, zijn de uniformen nog van het model van 1815. Het schilderij geeft een mooi beeld van een Nederlands legerkamp. Op de voorgrond zijn links enkele marketentsters te zien die drank verkopen aan soldaten, terwijl rechts enkele dames worden rondgeleid. 

 

Indeling van een bivak, ca. 1830. Vergelijk deze afbeelding met het schilderij hierboven.

 
        
Bivak van het 13e Bataljon Nationale Militie, 1820: op de voorgrond de geweertenten, op de achtergrond de kookgaten met daarachter de tenten van de compagniesstaf. Links is een officier in gesprek met een marketentster.

 

 De soldaten zijn met verschillende werkzaamheden bezig: sommigen maken hun uitrusting in orde; links staat een soldaat zijn rok uit te kloppen, rechts harkt een soldaat het terrein rond de tenten aan.

 
        
Afbeeldingen van Franse manschappententen; tenten van dit type werden gedurende de 18e en eerste helft 19e eeuw gebruikt. 

 

 Afbeeldingen uit: M. de la Porterie, "Institutuins Militaires" (Parijs, 1754).

 
 

Onderstaande schetsen werden gemaakt in 1831 toen de Gelderse en Noord-Hollandse Schutterijen in het Kamp van Rijen werden verzameld voor de Tiendaagse Veldtocht. Deze illustraties, hoewel van na de Napoleontische Tijd, geven een goed beeld van de onderkomens van de soldaten. 

 
Links: Politiewacht, 1) officierstent, 2) Manschappentent, 3) Arrestantentent; midden: woontent voor een 1e en 2e Luitenant; Rechts: gezicht vanuit een manschappentent. 

 
Links: De keuken; midden: 1) slaaptent voor een 1e en 2e Luitenant, met 2) hangmat, daarachter 6) de tent van de generaal; rechts: soldaten worden geknipt (links) en geschoren (rechts).

 
Links: Cantine; midden: latrine of sekreet (buitenzijde) voor de officieren; rechts: latrine voor de officieren (binnenzijde).

 
Links: achterwacht van een bataljon, met bataljonskar en marketentster; midden: rust bij de exercitie van het bataljon; rechts: visitatie van een sergeantswacht.

 
Links: inkwartiering bij de burgerij; midden: een Rooms-Katholieke veldmis; rechts: een Protestantse velddienst.

Keer hier terug naar de startpagina: